Definitie
Niet-toegankelijke crypto
Crypto die nog aan jou toebehoort, maar die je niet kunt overdragen omdat je bijvoorbeeld de private key én de seed phrase niet meer hebt.
De private key, seed phrase of hardwarewallet is het toegangsmiddel. De cryptopositie zelf is de bezitting die voor box 3 wordt beoordeeld.
De crypto blijft een bezitting in box 3
Het Kennisgroepstandpunt maakt onderscheid tussen bezit en toegang. Ook als je overtuigend laat zien dat je de crypto niet meer kunt bereiken, ben je de cryptopositie fiscaal niet automatisch kwijt. Voor normaal particulier bezit blijft deze daarom onderdeel van box 3.
Dat betekent niet dat je altijd de volledige openbare beurskoers moet gebruiken. Bij een niet-toegankelijke positie moet de waarde in het economisch verkeer objectief worden vastgesteld op basis van wat een geïnteresseerde derde op de relevante peildatum zou betalen.
Vier situaties uit elkaar houden
| Situatie | Algemene fiscale richting | Wat je vastlegt |
|---|---|---|
| Toegang is beschikbaar | Gebruik de normale waarde in het economisch verkeer op de peildatum | Bezitsomvang, koersbron, tijdstip en eurowaarde |
| Toegang is aannemelijk verloren, maar een derde zou betalen | Waardeer op het bedrag van de meestbiedende gegadigde | Feiten rond toegang en een onderbouwde marktwaardering |
| Toegang is aannemelijk verloren en niemand zou betalen | De waarde kan nihil zijn | Waarom geen reële herstelkans of koperswaarde bestaat |
| Toegang wordt later hersteld | De oude peildatumwaarde verandert niet automatisch | Wanneer en waardoor toegang terugkwam en wat toen al kenbaar was |
Je moet het ontbreken van toegang aannemelijk maken
De bewijslast ligt bij de belastingplichtige. De officiële publicatie geeft bewust geen vaste checklist: de beoordeling hangt af van alle feiten en omstandigheden. Een losse verklaring dat een sleutel kwijt is, hoeft daarom niet genoeg te zijn.
Praktisch kun je relevante technische en administratieve feiten bewaren. Dit zijn mogelijke vormen van ondersteuning en geen door de Belastingdienst voorgeschreven bewijsset. Zorg dat documenten samen een controleerbaar verhaal geven over het bezit, het verlies van toegang, herstelpogingen en de waardering.
- Het walletadres, de omvang van de positie en bewijs van eerder beheer
- De custodyvorm: eigen wallet, hardwarewallet, multisig of een derde partij
- Gedocumenteerde herstelpogingen en relevante correspondentie
- Een technische verklaring als die werkelijk iets bewijst over de toegankelijkheid
- Een onderbouwing van wat een derde op de peildatum voor de positie zou betalen
Beoordeel de waarde op de juiste peildatum
Voor de forfaitaire box-3-berekening is de waarde op 1 januari om 00.00 uur relevant. De vraag is dus niet alleen of je vandaag toegang hebt, maar wat op die specifieke datum bekend was en welke economische waarde de niet-toegankelijke positie toen had.
Krijg je later alsnog toegang, dan wordt een eerdere waarde niet automatisch achteraf aangepast. Dat kan anders liggen als de latere gebeurtenis duidelijk maakt dat je op de eerdere peildatum feitelijk al toegang had, die toegang toen redelijkerwijs kon herstellen of dat een gegadigde destijds meer zou hebben betaald dan eerder was aangenomen.
Verloren toegang en werkelijk rendement
Bij de tegenbewijsregeling voor werkelijk rendement kijkt de Belastingdienst naar de waardeontwikkeling gedurende het kalenderjaar. Het Kennisgroepstandpunt vermeldt dat het verlies van toegang een negatieve waardeontwikkeling kan veroorzaken. Herstel van toegang kan juist een positieve waardeontwikkeling opleveren.
Die verandering staat niet op zichzelf. Het werkelijke rendement wordt beoordeeld voor het totale box-3-vermogen en vergeleken volgens de geldende regeling. Ook aankopen, verkopen en andere box-3-inkomsten kunnen relevant zijn.
Peildatumwaarde en werkelijk rendement zijn niet hetzelfde
| Vraag | Forfaitaire methode | Werkelijk rendement |
|---|---|---|
| Welke datum staat centraal? | De peildatum op 1 januari | De waardeontwikkeling en geldstromen in het kalenderjaar |
| Wat doet verloren toegang? | Kan de objectieve peildatumwaarde verlagen | Kan een negatieve waardeontwikkeling veroorzaken |
| Wat doet later herstel? | Wijzigt de oude waarde niet automatisch | Kan in het hersteljaar een positieve waardeontwikkeling veroorzaken |
Verkoop van een wallet met de positie
Verkoop je een hardwarewallet samen met de daarop verbonden niet-toegankelijke positie, dan is het ontvangen bedrag volgens het Kennisgroepstandpunt een onttrekking bij de berekening van het werkelijke rendement. De juridische en technische feiten van zo'n overdracht moeten wel duidelijk zijn.
Deze uitleg gaat uit van particulier box-3-bezit. Als de crypto onderdeel is van een onderneming of resultaat uit werkzaamheden, kan de fiscale behandeling anders zijn.